Ngày 21 tháng 5 năm 2026 tại phường Đồng Hới, Hội làm vườn tỉnh Quảng trị; Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông thôn (CRRD); Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cộng đồng nông thôn - thuộc TW Hội làm vườn Việt Nam đã phối hợp tổ chức Hội thảo tham vấn kết quả nghiên cứu và đề xuất giải pháp "Bảo vệ và khai thác bền vững rong biển Sargassum ven biển tỉnh Quảng Trị".
Hội thảo với 40 đại biểu tham dự đại diện đến từ các cơ quan cấp tỉnh gồm UBMTTQ tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và công nghệ, Sở Tư Pháp, Sở văn hóa và du lịch, Hội LHPN, Hội nông dân tỉnh, Hội Thủy sản, Hội làm vườn tỉnh Quảng Trị cùng với đại biểu đại diện đến từ cộng đồng ngư dân, các doanh nghiệp, chính quyền xã Cửa Tùng tham dự và phát biểu ý kiến tham luận tại hội thảo.
Hội thảo được nghe báo cáo chia sẻ về kết quả nghiên cứu của nhóm chuyên gia từ Viện nghiên cứu thủy sản Việt Nam và Hội thủy sản Việt nam. Đặc biệt với sự tham gia chia sẻ mô hình thực tế về các giải pháp bảo vệ và khai thác rong biển của Tổ đồng quản lý rong mơ Nhơn Lý, Bình Định (cũ). Chủ đề nội dung hội thảo khá mới ở trên địa bàn tỉnh và đã nhận được sự quan tâm rất lớn của tất cả các đại biểu tham dự hội thảo cùng với sự tham gia điều hành của ông Nguyễn Hữu Vinh – phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị.
Rong mơ (Sargassum) là một trong những nguồn tài nguyên sinh học ven bờ có giá trị sinh thái và kinh tế quan trọng. Không chỉ đóng vai trò hình thành các “rừng rong” ven biển – nơi cư trú, sinh sản và phát triển của nhiều loài sinh vật biển – rong mơ còn góp phần duy trì cân bằng hệ sinh thái ven bờ, hấp thụ dinh dưỡng dư thừa, giảm xói lở và cải thiện chất lượng môi trường biển.
Bên cạnh giá trị sinh thái, rong mơ còn mang lại giá trị kinh tế và sinh kế đáng kể cho cộng đồng ven biển. Trong nhiều năm qua, rong mơ đã trở thành nguồn thu nhập thời vụ quan trọng đối với nhiều hộ dân tại khu vực ven biển Quảng Trị, đặc biệt trong giai đoạn giáp vụ khai thác thủy sản.
Tại khu vực xã Cửa Tùng, rong mơ phân bố tập trung tại nhiều bãi đá ven biển như Mũi Trèo, Mũi Lay, Mũi Lò Vôi, Mũi Si, Mũi Hàu và Mũi Bang. Theo kết quả nghiên cứu của CCRD, sản lượng khai thác rong mơ tại địa phương hiện ước tính khoảng 3.000 tấn rong tươi mỗi năm, tương đương khoảng 500 tấn rong khô, với sự tham gia của khoảng 150–200 hộ dân trong mùa vụ khai thác.
Nguồn lợi này đã và đang góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển địa phương. Thu nhập từ khai thác rong mơ có thể đạt trung bình khoảng 400.000–600.000 đồng/người/ngày trong mùa vụ, tương đương khoảng 15–30 triệu đồng/hộ/vụ khai thác.
Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị và tiềm năng đó, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy nguồn lợi rong mơ tại địa phương đang chịu nhiều áp lực và có xu hướng suy giảm rõ rệt trong những năm gần đây.
Qua khảo sát thực địa, tham vấn cộng đồng và phân tích chuỗi giá trị, nghiên cứu ghi nhận nhiều dấu hiệu đáng lo ngại như diện tích bãi rong bị thu hẹp, mật độ và kích thước rong giảm mạnh, sản lượng khai thác theo ngày công lao động suy giảm đáng kể so với giai đoạn trước đây. Phần lớn các hộ dân tham gia khai thác đều cho rằng trữ lượng rong hiện nay chỉ còn khoảng 40–60% so với 5–10 năm trước.
Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ nhiều yếu tố. Trong đó, đáng chú ý là việc gia tăng cường độ khai thác và áp dụng các phương thức khai thác chưa bền vững như nhổ cả gốc rong, khai thác rong non trong giai đoạn sinh trưởng. Bên cạnh đó là tác động của ô nhiễm môi trường ven biển, biến đổi khí hậu và áp lực thị trường ngày càng gia tăng.
Từ các kết quả nghiên cứu và tham vấn cộng đồng, nhóm nghiên cứu cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ nằm ở nguy cơ suy giảm nguồn lợi rong mơ, mà còn liên quan đến khoảng trống trong cơ chế quản lý, tổ chức cộng đồng, liên kết thị trường và định hướng phát triển sinh kế bền vững cho người dân ven biển.
Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã bước đầu đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hướng tới khai thác hợp lý, bảo vệ và phục hồi nguồn lợi rong mơ tại Quảng Trị trong thời gian tới. Nhóm giải pháp bao gồm:
- Thúc đẩy mô hình đồng quản lý giữa cộng đồng và chính quyền địa phương trong khai thác và bảo vệ nguồn lợi rong mơ;
- Xây dựng quy chế khai thác bền vững theo mùa vụ, áp dụng các kỹ thuật khai thác thân thiện, hạn chế khai thác rong non và cấm nhổ cả gốc;
- Khoanh vùng bảo vệ, phục hồi các bãi rong tự nhiên;
- Nghiên cứu thử nghiệm nuôi trồng rong mơ nhằm giảm áp lực lên nguồn lợi tự nhiên;
- Tăng cường tổ chức cộng đồng và nâng cao nhận thức về bảo vệ hệ sinh thái ven bờ;
- Phát triển chuỗi giá trị rong biển theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, thúc đẩy chế biến, kết nối thị trường và đa dạng hóa sinh kế;
- Tăng cường lồng ghép bảo tồn nguồn lợi rong mơ với phát triển sinh kế cộng đồng và du lịch sinh thái ven biển.
Hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp thúc đẩy các sáng kiến bảo tồn, phục hồi và phát triển bền vững nguồn lợi rong mơ gắn với sinh kế cộng đồng ven biển tỉnh Quảng Trị.